Saklı Güfteler – Gönlüm aldın gösterip rûy-i vefâ

İrtihâlinin 135 nci sene-i devriyesinde büyük şarkı bestekârı-hânende Hacı Ârif Bey’in (1831-28 Haziran 1885) bilinen şarkılarını -latin harfleriyle- bilinmeyen ve/veya yayımlanmamış güfteleriyle sizlere  sunmaya devam ediyoruz.

Bu yazımızda da sizlere Hacı Ârif Bey’in ; “Gönlüm aldın gösterip rûy-i vefâ…” ilk mısrâlı Bayâti-Arabân/Devr-i hindî şarkısını 3 güftesiyle ve Prof.Dr.Zeki ATKOŞAR tarafından -el yazması ile- yeniden yazılmış notasıyla sunuyoruz. Hocamıza her zaman olduğu gibi teşekkürlerimizi ve saygılarımızı arz ediyoruz. Şarkının güftesi Hacı Ârif Bey’in 1874 yılında yayımladığı “Mecmûa-i Ârifin “adlı güfte mecmûasından alınmıştır.

Sevgili Okuyucularımız,

Sizlere biraz da Türk Mûsikîsinde “şarkı” formunun Hacı Ârif Bey’e intikalindeki dönemden ve dönemin mûsikî ikliminden bahsetmek istiyorum.Bilindiği üzre; Hammâmizade İsmail Dede (1778-1846) Hacı Ârif Bey’in feyz aldığı hocalarından biridir.Ârif Bey’in doğduğu ve mûsikîye heves ettiği yıllarda Osmanlı tahtında şâir, bestekâr, tanbûri,neyzen, hânende ve büyük bir hattat olan Sultan II. Mahmud Han bulunmaktadır. Arada bir yıllık dönemi (Ağabeyi IV.Mustafa) saymazsak Sultan III. Selim Han’ın devamıdır.Sultan II.Mahmud, tanbûr,ney ve mûsikîyi de bizzat Sultan III.Selim’den öğrenmiştir. XVIII. Yüzyılın son çeyreği ile XIX.Yüzyılın ilk yarısındaki önem arz eden Türk Mûsikîsi bestekârlarından bir kısmını zikredersek mûsikî iklimi daha güzel anlaşılacaktır.

-Hamparsum Limonciyan (1768-1839),
-Tanbûri Zeki Mehmed Ağa (1776-1846),
-Hammamîzâde İsmail Dede Efendi (1778-1846),
-Şakir Ağa (1779-1841),
-Dellâlzâde İsmail Efendi (1797-1869),
-Kazasker Mustafa İzzet Efendi (1801-1876),
-Haşim Bey (1815-1868),
-Tanbûri Büyük Osman Bey (1816-1885),
-Rif’at Bey (1820-1888),
-Nikoğos Ağa (1820-1890),
-Zekâi Dede (1824-1897),
-Kemâni Sebûh Efendi (1828-1894),
-Hacı Fâik Bey (1831-1891),
-Neyzen Aziz Dede (1835-1905),
-Tanbûri Ali Efendi (1836-1902),
-Mahmud Celâleddin Paşa (1839-1899),
-Hânende Asdik Ağa (1840-1913),
-Medeni Aziz Efendi (1842-1895),
-Kemençeci Vasilâki (1845-1907).

Daha pek çok bestekâr saymak mümkün olduğu gibi; doğum tarihlerine dikkat buyrulursa bilhassa dönemin İstanbul’daki mûsikî ikliminden nasıl etkilenilebileceği de biraz daha anlaşılır olacaktır.Gelecek yazılarımızda ayrıca meşk zincirinden de kısa da olsa söz edeceğiz.

Hacı Ârif Bey-Bayâti-Arabân/Devri Hindî şarkı.” “Gönlüm aldın gösterip rûy-i vefâ…” “Mecmûâ-i Arifin’den” alınmıştır.(C.Bağır)

294
Şarkı                             Arif Bey

Gönlüm aldın gösterip rûy-î vefâ
Oldu şevkinle derûn bülbül-edâ
Şimdi n’oldu eyledin meyl-î cefâ
Nakarat
Oldu şevkinle derûn bülbül-edâ

Dîdemi hicrinle giryân eyledin
Firkatinle kalbi sûzân eyledin
Yâre cevr ağyâre ihsân eyledin
Eyzan

Oldun ey âhû-yî vahşî gayre râm
Eyledin ağyârı vaslınla bekâm
Sabr-ü ârâmı bana ettin harâm
Eyzan

Yine güftenin bugünki Türkçe ve uyaklı olarak şiirsel yazımını yapan Dr.Mesut ERSÖNMEZ beyefendiye de teşekkürlerimizi ve saygılarımızı arz ediyoruz.

Güler Yüzün Gösterip Benim Gönlümü Aldın
Coşkun İle Şakıyan Bülbüle Döndü Kalbim
Söyle Şimdi Ne Diye Beni Üzmeye Daldın
Coşkun İle Şakıyan Bülbüle Döndü Kalbim

Gittin De Yokluğunla Gözümü Hep Ağlattın
Ayrılığınla Üzgün Yüreğimi Pek Yaktın
Seni Seveni Üzdün Başkasına Yüz Verdin
Coşkun İle Şakıyan Bülbüle Döndü Kalbim

Benim Zâlim Güzelim Sen Başkasına Yandın
Vardın Gittin Ellere Onları Mutlu Kıldın
Ne Bir Huzur Yaşattın Ne De Sabır Bıraktın
Coşkun İle Şakıyan Bülbüle Döndü Kalbim

Mesut Ersönmez

Prof.Dr.Zeki ATKOŞAR ‘ın yazmış olduğu notaya aşağıdaki linklerden ulaşabilirsiniz.

Bir sonraki yazımızda buluşmak ümidiyle. Saygılarımla.

Yazıyı Hazırlayan: Coşkun BAĞIR

Not: Bu yazı “DÜŞÜNCE ve TARİH” Dergisinin Mart 2020 sayısında yayımlanmıştır.