“O Güzel İnsanlar”dan: Sabahattin Ergi

17 Haziran 1917’de Tekirdağ’da doğmuş, 25 Ağustos 2001’de vefat etmiş bestekar, sanat koleksiyoneri, şair ve yazar.

Sabahattin Ergi orta öğrenimine 1930’da İstanbul’da askeri okulda başlamış. 1936’da Ankara Harp Okulu’na devam etmiş. Harp Okulu’ndan topçu subayı olarak mezun olmuş ve iki yıl da İstanbul Topçu Subay Okulu’nda mesleki eğitim almış. 1969 yılında da kıdemli albay rütbesiyle emekliye ayrılmış.

Şiir yazmaya ilkokul sıralarındayken merak sarmış Ergi. Çeşitli dergilerde yayımlanan şiirlerini de “Ellere Verdiğim” ismiyle 1954 yılında derlemiş.

Sabahattin Ergi’yi nihavend makamındaki bir şarkısıyla tanıdım. Güftesi de kendisine ait olan şarkının ilk mısraı “Bir hatıra var Heybeli’nin mor denizinde” diye başlıyor. Şarkıyı sosyal medya hesabımdan paylaştıktan sonra udi bestekar Osman Nuri Özpekel, yaptığım paylaşımın altına Sabahattin Ergi hakkında bir anekdot paylaştı ve Ergi’nin sanat koleksiyonerliğine ve Yesari Asım Arsoy’a talebelik yaptığına vurgu yaptı. Bunun üzerine internet üzerinden yaptığım kısa bir incelemenin ardından Ergi’nin hatıra kitabına rastladım. Kitabın adı “O Güzel İnsanlar” idi. Kitabı edindikten sonra Ergi’yi daha yakından tanıma fırsatım oldu.

Ergi kitabını meşhur Boğaziçi yazarı Abdülhak Şinasi Hisar’a atfetmiş: “Yazılarıyla beni daima büyülemiş olan büyük yazarımız Abdülhak Şinasi Hisar’ın aziz ruhuna,”. Son zamanlarında Hisar’ı yakından tanıma fırsatına da erişmiş.
O dönemde Ankara’da görev yapan Ergi, İstanbul’a gittikçe Cihangir’deki Rüyam Apartmanı’nda bir dairede yaşayan Hisar’ı ziyaret etmeyi ihmal etmemiş. 1961’de bu dairede çekilmiş iki fotoğrafta Ergi ile Hisar’a, Ergi’nin eşi Nebahat Ergi, kızı Gül Ergi ve Hisar’ın garsonu Sabri Efendi eşlik etmiş. Bu dairenin her perşembe Hisar’ın yakın dostları ve entelektüel çevresinin toplantılarına tanıklık ettiğini de yine Sabahattin Ergi’nin yazdıklarından öğrendim.

Sabahattin, Nebahat ve Gül Ergi ve Hisar’ın garsonu Sabri Efendi, Abdülhak Şinasi Hisar ile Cihangir Caddesi Rüyam Apartmanı’da
Sabahattin, Nebahat ve Gül Ergi, Abdülhak Şinasi Hisar ile -1961 yazı-

Ergi’nin müzisyenlik yönüne en fazla etki etmiş bestekar Yesârî Asım Arsoy olmuş:

“1948 yılında yayınlanmakta olan Edebiyat isimli dergide Yesârî Asım Arsoy imzalı felsefi ve mistik şiirlerle karşılaştıktan sonra musiki kültürümü geliştirmekte kendimi ellerine teslim edeceğim insanın yakından tanımayı yıllardan beri özlemle düşlediğim Yesârî Asım Arsoy olduğuna karar verince kimseyi aracı koymadan eşref saatin geldiği inancı içinde Laleli’deki evin kapısını çaldım.”

Ergi’nin Yesârî Asım Arsoy’a olan bağlılığı meşhur bestekarda da karşılık bulmuş olmalı ki Arsoy, meşk ettiği öğrencilerden normal şartlar altında talep ettiği ders başına on lira yerine Ergi’den dört lira talep etmiş. Arsoy sonraları Ergi için bu paradan da tamamıyla vazgeçmiş ve aralarında dostluğa çevrilen bir hoca-talebe ilişkisi gelişmiş. Hatta Ergi, Arsoy’un kendisine imzaladığı bir fotoğrafının arkasına “Şairliğinin ve İnsanlığının Aşkına Düştüğüm Büyük Dostum, Kardeşim Sabahattin Ergi’ye” notunu düştüğünü iletmiş kitabında.

Ergi “O Güzel İnsanlar”ında Yesari Asım Arsoy hakkında kıymetli hatıralar nakletmiş okuyucusuna: Arsoy’un Ergi’ye yaptığı ziyaretler, bu ziyaretlerde Arsoy’un Ergi’ye okuduğu şarkılar; meşhur bestekarın film senaryosu yazma hevesi, sesini sağlıklı tutmak için kullandığı yöntemler…

Birkaç misal vermek gerekirse Yesari Asım Arsoy’un, ilk eserinin “Kedersiz hiç coşar ağlar taşar mı kalb-i naşadın” olduğunu kendisine ilettiğini yazmış Ergi. “Biz Heybeli’de her gece mehtaba çıkardık” şarkısının, bestekarın Heybeliada’da oturan tiyatrocu Hazım Körmükçü’ye misafir gittiği zamanlardaki ilhamıyla bestelendiği de kitaptaki bilgiler arasında.

Hikmet Onat, Şeref Akdik, Vecih Bereketoğlu, Seyfi Toray ve Avni Anıl da Sabahattin Ergi’nin ilgi alanına girmiş sanatçılardan. Ergi’nin “O Güzel İnsanlar”ında bu şahsiyetler hakkında izlere de rastgelebilirsiniz.

Bilhassa koleksiyonerliği ile eski kültürle bugün arasında çok mühim bir köprü görevi gören Sabahattin Ergi’ye saygı ve rahmet dilerim.   

*Bu yazıyı hazırlamamda yardımlarını esirgemeyen Osman Nuri Özpekel ve Neva Gülses’e sonsuz teşekkürlerimle…

Yazıyı Hazırlayan: Çağlar Fidan

**Ayrıca Osman Nuri Özpekel’in kaleme aldığı ayrıntılı bir Sabahattin Ergi biyografisine aşağıdaki bağlantıdan erişebilirsiniz.: