İbrahim Tuğberk kimdir?

Doğum Tarihi: 1900
Doğum Yeri: Selanik
Ölüm Tarihi: 28.02.1971
Defnedildiği Yer: Ankara – Cebeci Asri Mezarlığı

Arnavut kökenli bir ailenin çocuğu olarak dünyaya gelen İbrahim Tuğberk’in annesi Zekiye Hanım, babası Mustafa Bey olup döneminin önemli serhanendelerindendir. İlk musiki bilgilerini küçük yaşında mahalli musikişinaslardan alan İbrahim Tuğberk aynı zamanda hafızdır. Selânik’de musiki bilgilerini ilerletemeyeceğini anlayınca İstanbul’a gelmiş, döneminin en önemli usta isimleriyle meşk etmiş ve nazari bilgilerini ilerletmiştir. Musiki cemiyetlerine devam ettiği dönemde ilk olarak Sümer Gazinosu’nda fasıl okumaya başlamış, bu gazinoda iki yıl çalışmasının ardından sırasıyla Maksim, Tepebaşı, Küçükçiftlik ve Kristal gazinolarında serhanende olarak çalışmıştır.

İstanbul Radyosu’nun 1949 yılı güzünde deneme yayınına başlamasıyla Ankara Radyosu’nun birçok sanatçısı İstanbul’a geçtiği dönemde; Hakkı Derman, Necati Tokyay ve Sadi Işılay’ın yönetimindeki üç ayrı fasıl topluluğuna sesleriyle katılmaya başlayan sanatçılar arasında Safiye Tokay, Can Akşit, Leman Utku, Faruk Altın, Kemal Gürses, Zeki Çağlarman, Hamid Dikses, Ahmed Üstün ve Hüseyin Mandal’la birlikte İbrahim Tuğberk de bulunmakta idi.

Fasılın ara taksiminden hemen önceki eserin bestesi İbrahim Tuğberk’e aittir. “Rûhumdan uçan nağmelerin yâre ulaştı”

İbrahim Tuğberk için öğrencisi serhanende Selçuk Kurt şunları anlatmaktadır:

“Hocamı 1949 yılında Eminönü Musiki Cemiyeti’nde tanıdım. Bembeyaz saçları vardı. Çok sigara içerdi. Baba-oğul gibi samimi bir ilişkimiz vardı. Bir kızı ve bir oğlu vardı fakat ne oldular bilmiyorum. Ayrıca İbrahim Hoca opera sanatçısı Ayhan Aydan’ın da dayısıdır… Evi Kadırga’daydı. Hala duruyor o evler, çünkü tarihi evler onlar… Kadırga Hamamı’nın hemen yanındaki kapıydı… Hoca çok iyi nota okurdu. Büyük usullere kadar hepsini bilirdi. Çok büyük bir repertuvarı vardı. Zannediyorum biraz da ud çalardı ama derslerde hiç çalmadı… Cemiyette sazların tamamı profesyoneldi. Yalnızca Suat Sayın amatör olarak uduyla iştirak ediyordu.

Cemiyete gelen sazendeler arasında Hasan Erkoç, Hüseyin Coşkuner, Neyzen Nihat, Baki Duyarlar, Ali Duyarlar gibi isimler vardı. 1950’de İstanbul Radyosu açıldığı zaman, Üsküdar Musiki Cemiyeti gibi, Beşiktaş Musiki Cemiyeti gibi biz de Eminönü Musiki Cemiyeti olarak aşağı yukarı on beş günde bir orada konser veriyorduk. Harcıalem şeylerden çok, biraz daha suzidil, şedaraban, evcara gibi makamlarda okuyorduk. Tabii zaman zaman hicaz, nihavend gibi makamlarda da okuyorduk… İbrahim Hoca faslı saat gibi götüren, çok kuvvetli bir serhanendeydi. Biz de onun yanında yetiştik… İbrahim Hoca Fahri Kopuz’un hem hemşerisi hem de çok yakın arkadaşıydı. Ankara Radyosu’nda her akşam Celal Tokses, Tahsin Karakuş, Hakkı Derman ve Şerif İçli fasıl yaparlardı. Onlar İstanbul’a gelince Ankara Radyosu’nda fasılları İbrahim Hoca yönetmeye başladı… Allah gani gani rahmet eylesin. Çünkü bize bu ekmeği o verdi. Bana, Kasım’a (İnaltekin), Suat’a (Sayın)…”


İbrahim Tuğberk Ankara Körler Okulu’nda öğretmen olarak da çalışmıştır. Burada Hüdai Aksu, Eşber Yağmurdereli, Halil Köseler gibi isimlerin hocası olmuştur. Eşber Yağmurdereli, İbrahim Tuğberk’ten “Hocam o dönem Ankara Radyosu ince saz faslını yöneten İbrahim Tuğberk’ti. Gazete okur gibi nota okur, söylendiğine göre uçan kuşun kanadının sesini notaya alırdı. Nota, usul, fasıl, ud… Üç yıl boyunca deyim yerindeyse meşk ettik.” diye bahsetmektedir.

Cumhuriyet Gazetesi – 12 Ekim 1941

Mustafa Sağyaşar da Fahri Kopuz’un İbrahim Tuğberk’ten sonra kendisine fasıl şefliği teklif ettiğini, fakat özel işleriyle çok meşgul olduğu ve şef olmak gibi bir niyeti olmadığı için bu teklifi reddettiğini açıklamıştır. Daha sonra bu görevi Nuri Şenneyli devralmıştır.

İbrahim Tuğberk 28 Şubat 1971’de Ankara’da vefat etmiştir. Kabri Ankara Cebeci Asri Mezarlığı’ndadır. Serhanende, bestekâr ve hâfız İbrahim Tuğberk’i vefatının 50. yıldönümünde saygı ve rahmetle anıyoruz…

Yazıyı Hazırlayan: Berke Meyman, Mert Yılmaz | Katkı Sağlayan: Sefer Karabük

Sanatçımızla ilgili daha fazla bilgi sahibi iseniz “Kaynak Kişi” olarak katkılarınızı bekliyoruz. Bilgilerinizi E-posta aracılığıyla veya İletişim sayfasından bize iletebilirsiniz.