Hakkı Derman kimdir?

Doğum Tarihi: 1907
Doğum Yeri: İstanbul – Kabataş
Ölüm Tarihi: 10.12.1972
Defnedildiği Yer: İstanbul – Zincirlikuyu Mezarlığı

Babası Ali Bey, annesi Mebrûre hanımdır. Musikiye ve kemana olan hayranlığı küçük yaşta başlamış, 10 yaşında sünnet hediyesi olarak babasından keman almasını isteyerek keman icrâcılığına ilk adımını atmıştır. 11 yaşına kadar bir yıl süre ile Beylerbeyili Müezzin Ziya Bey’den keman dersleri almıştır. 12 yaşında İstanbul, Beşiktaş Mûsikî Cemiyeti’ne (o zamanki adı Beşiktaş Mûsikî Kulübü) başlamak istemiştir. Yaşının küçüklüğü, gece derslerinin vakitsizliği, ailesinin isteksizliği ve şiddetli tepkisine rağmen kendisinden 8 yaş büyük olan Şerif İçli’nin kendisini getirip götürme sözüyle ve Hakkı Süha Gezgin (neyzen, yazar, edebiyatçı)’in ailesine ısrarlarıyla mûsikî cemiyetine başlamıştır. Burada 4-5 yıl süre ile mûsikî çalışmalarına devam etmiştir. Hakkı Süha Gezgin, Neyzen İhsan Aziz Bey ve Hafız Yusuf Efendi’nin öğrencisi olmuştur. Uzun seneler beraber çalışacağı Şerif İçli ile dostluk bağları burada pekişmiştir. Beşiktaş’ta Gazi Osman Paşa Lisesi’nden ve 1926 yılında Eczacılık Mektebi’nden mezun olmuştur. Ailesinin ve kendisinin isteğine rağmen mûsikîye düşkünlüğü ağır basmış Tıp Fakültesine gitmemiştir. 1927 yılında askerlik görevini tamamlamıştır. O dönem yürürlükte olan Eczacılar kanunu nedeniyle eczane açamamış, İstanbul’da bir şirkette memur olarak çalışmaya başlamıştır.

Keman ile ilk sahne tecrübesini Kemâni İhsan Efendi’nin öğrencisi olarak yaşamıştır. 1928’de eski İstanbul Radyosu’na girmiş, 1931 yılına kadar burada Selahattin Pınar, Hafız Burhan gibi isimlerle birlikte çalışmıştır. 1927’ de kurulan ilk Türk radyosu “Telsiz”de, dönemin üstâd icrâcıları, Nubar Tekyay, Rafet Altıparmak, Şükrü Tunar, Ahmet Yatman, Kadri Şençalar, Hasan Erkoç, İsmâil Karakaş, Yaşar Anlı ile birlikte kayıtlarda bulunmuştur. 1931’de dönemin Yunanistan Başbakanı Elefterios Venizelos’un daveti üzerine Türk-Yunan dostluğunun kuruluşu münasebetiyle, Âkile Artun solistliğinde, Hafız Ahmet, Nuri Halil Poyraz, Edip Erten ve Ahmet Yatman ile birlikte Atina’daki “Tiyatro Olimpiya”da Türk Müziği konseri vermek üzere Yunanistan’a gitmiştir. Büyük beğeni alan konser neticesinde bir konser için gittikleri Yunanistan’da 3 ay müddetle bulunmuş, Selanik, İskeçe ve Gümülcine’de barış elçisi olarak çeşitli konserler vermiştir. 1935-1936 senelerine kadar serbest sahne konserlerine iştirak etmiştir. 1935 yılında Şerif İçli’nin davetiyle Ankara’ya yerleşerek eski Ankara Radyosu’nun programlarına katılmaya başlamıştır. Sözleşmeli olarak Ankara Radyosu’nun yayınlarına devam ederken İstanbul’da yapmak istediği Tıp tahsilini Ankara’da yapmak istemiş ancak o tarihte Ankara’da Tıp Fakültesinin olmaması sebebiyle “Biyo Kimya” ihtisası yapmak üzere 1937 yılında Refik Saydam Enstitüsü’ne (Merkez Hıfzıssıhha Enstitüsü), kimya asistanı olarak girmiştir. 1940 yılında ihtisasını tamamlayarak belediyede kimyagerliğe tayin edilmiştir. Bir süre sonra belediyedeki işinden istifa edip kendi laboratuvarını açmış fakat bu işinde uzun ömürlü olamamıştır.

Hakkı Derman ve Şerif İçli

Ankara Radyosu’nda kadro almasından sonra mûsikî hayatını tercih ederek kimyagerliği bırakmıştır. 1945 yılında ailevi sebepler ile İstanbul’a gelerek, İstanbul Belediye Konservatuvarı’nda çalışmaya başlamıştır. 1950’de yeniden faaliyete başlayan İstanbul Radyosu’na girmiştir. Radyo solistleri; Nerkiz ve Lale Kardeşler, Afife Ediboğlu, Ahmet Üstün, Semahat Ergökmen, Suzan Güven, Mualla Gökçay, Sabite Tur Gülerman ve Perihan Sözeri ’ye; Şerif İçli, Ercüment Batanay, Şükrü Tunar, Ahmet Yatman, İsmail Şençalar ve Selâhaddin Pınar ile birlikte refakat etmiştir. Yorgo Bacanos, Fevzi Aslangil, Burhânettin Ökte ile birlikte “Beraber Şarkılar” programını yapmıştır. 1 Ocak 1951’de dönemin radyo sınavı birincilikle kazanan Zeki Müren’in ilk radyo konserinde keman icrâcısı olarak yer almıştır.

1954 yılında İstanbul Belediye Konservatuvarı icrâ heyetine girmiştir. Aynı anda İstanbul Radyosu’nda ve İstanbul piyasasında çalışmaya başlamıştır. 1955’de İstanbul Radyosu’nda “Hakkı Derman Fasıl Heyeti”, “Hakkı Derman ve Arkadaşları” fasıl programlarında şef icrâcılık yapmıştır. 1955’de bestekâr Şerif İçli, kânunî Ahmet Yatman, klarnetist Şükrü Tunar, udî Kadri Şençalar, kemâni Ali Yüce ve kemâni Saim Özsoy’un katılımlarıyla oluşan ekibi yöneterek İstanbul sahnelerinde fasıl icrâcılığı yapmıştır. 1956 yılında Zeki Müren’e, yönettiği icrâ topluluğu ile eşlik etmiştir. 1957 yılından itibaren İstanbul Radyosu’ndaki 300’den fazla sanatçıyla birlikte maaşını düzenli olarak alamamış, 1962 yılında radyo-icrâ heyeti yoğunluğu, maddi problemler ve sahne yorgunluğu sebepleriyle radyo çalışmalarına son vermiştir.

Keman icracılığının yanında, 1966’da İstanbul Radyosu’nda açılan ses ve saz sanatçısı alımı sınavını yapan “Türk Mûsikîsi Büyük Jürisi” içerisinde, Münir Nurettin Selçuk, Nevzat Atlığ, Ercümend Berker, Şefik Gürmeriç, Alâeddin Yavaşça, Cevdet Çağla, Cüneyd Orhon, Necdet Yaşar ve Niyazi Sayın ile birlikte yer almıştır. 1966’da faaliyet göstermeye başlayan “T.R.T. İstanbul Radyosu Denetleme Kurulu”na ikinci başkan, 1967’de “Repertuvar Kurulu” üyeliği, “Eğitim Kurulu” üyeliği yapmıştır. Son yıllarında daha çok serbest sahne konserlerinde şef ve icrâcı olarak yer almıştır. 1964 yılında, Münir Nurettin Selçuk idaresinde verilen Türk Mûsikisi konserine solist icrâcı olarak katılmıştır. 1965’de idaresindeki saz heyeti ve Zeki Müren’le birlikte İstanbul, Ankara, İzmir ve Adana’da turnelerinde son konserlerini vermiştir. 1972 yılında İstanbul Belediye Konservatuvarı’ndan emekli olmuştur. Hatice Derman ile evlenip Yavuz Derman, Ayşe Akyüz adında 2 çocuk sahibi olmuştur. 10 Aralık 1972 yılında rahatsızlığı sebebiyle İstanbul’da vefat etmiş , Zincirlikuyu Mezarlığı’nda toprağa verilmiştir.

  • Bu biyografi, Dr. Murat Gürel’in Rast Müzikoloji Dergisi’nde yayımlanan “Hakkı Derman’a ait Bayâti Keman Taksiminin Analizi” makalesinde yer almaktadır. Makalenin tamamına aşağıdaki linkten ulaşabilirsiniz.
    https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/546834

Yararlandığı kaynaklar:
🔸 1900-1930 Yılları Arasında Doğan Sanatkârların Mûsikîmize Olan Katkıları – Nesibe Özgül Tekdağlı
🔸
🔸  Milliyet Gazetesi Arşivi
🔸 Türk Mûsikîsi Ansiklopedik Sözlüğü – Yılmaz ÖZTUNA. (2006)
🔸 Türk Mûsikîsi Tarihi, 2. Cilt – Nazmi Özalp

Sanatçımızla ilgili daha fazla bilgi sahibi iseniz “Kaynak Kişi” olarak katkılarınızı bekliyoruz. Bilgilerinizi E-posta aracılığıyla veya İletişim sayfasından bize iletebilirsiniz.